تاریخ 300ساله صلح
​​​​​​​مهم‌ترین معاهده های صلح‌های ۳۰۰ سال اخیر​​​​​​​ در جهان 


مهم‌ترین صلح‌های ۳۰۰ سال اخیر​​​​​​​​​​​​​​

در ۳۰۰ سال اخیر، جهان شاهد جنگ‌های بزرگی بوده که با صلح‌نامه‌ها یا توافق‌های تاریخی پایان یافته‌اند. این صلح‌ها فقط جنگ را تمام نکردند، بلکه گاه مرزهای سیاسی جهان را تغییر دادند، امپراتوری‌ها را از بین بردند و ساختار نظم جهانی را بازتعریف کردند.

وقتی به نقشه سه قرن اخیر نگاه می‌کنیم، تاریخ را نه فقط با جنگ‌ها، که با «صلح‌نامه‌ها» و «توافق‌نامه‌ها» می‌شناسیم؛ از پیمان‌های پایان جنگ‌های استعماری و جهانی، تا قراردادهایی که مرزها، دولت‌ها و حتی هویت ملت‌ها را دوباره ترسیم کرده‌اند. در ظاهر، این صلح‌ها نقطه پایان خشونت‌اند؛ لحظه‌ای که سلاح‌ها کنار گذاشته می‌شوند، امضاها رد و بدل می‌شود و جهان نفسی از سر آسودگی می‌کشد. اما اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، بسیاری از این «صلح‌ها» بیش از آن‌که تحقق عدالت باشند، مدیریتِ‌ مطلوبِ شکست و تسلیم برای قدرت‌های پیروز بوده‌اند.

در بخش بزرگی از جهان، به‌ویژه در جوامع اسلامی، صلح اغلب نام دیگری برای تحمیل اراده قدرت‌های برتر بوده است. قراردادهایی که پس از جنگ‌ها، اشغال‌ها و شورش‌ها بسته شده، در بسیاری موارد نه برای احقاق حقوق ملت‌های مغلوب، بلکه برای تثبیت وضعیتی نابرابر طراحی شده‌اند؛ وضعیتی که در آن منابع، مرزها و حتی آینده سیاسی یک جامعه، زیر نام «صلح پایدار» به نفع قدرت‌های خارجی و نخبگان وابسته تنظیم شده است. از تقسیم جغرافیای جهان اسلام در قرن بیستم، تا موج توافق‌های امنیتی و سیاسی در قرن بیست‌ویکم، الگوی مشترک تکرار می‌شود: صلح به زبان دیپلماسی، اما تسلیم در واقعیت میدانی.

البته همه صلح‌ها یکسان نیستند. برخی توافق‌ها واقعاً جان میلیون‌ها انسان را نجات داده، امکان بازسازی فراهم کرده و در را به‌سوی نوعی همزیستی و اصلاح تدریجی گشوده‌اند. اما در کنار این‌ها، طیفی از صلح‌نامه‌ها وجود دارد که مثل «طناب مخملی» عمل کرده‌اند: نرم و آراسته در ظاهر، اما در عمل ابزاری برای خفه‌کردن اراده ملت‌ها و عادی‌سازی اشغال، تبعیض و وابستگی. مقدمه هر بحث جدی درباره «مهم‌ترین صلح‌های ۳۰۰ سال اخیر» در جهان، و به‌ویژه در جهان اسلام، از همین نقطه آغاز می‌شود: تمایز میان صلح به‌مثابه تحقق عدالت، و صلح به‌مثابه مهندسیِ شکست و مدیریت خشمِ مغلوبان.​​​​​​​

  مهم‌ترین صلح‌های ۳۰۰ سال اخیر  

1. صلح اوترخت (Treaty of Utrecht) – 1713
پایان: جنگ جانشینی اسپانیا
کشورها: فرانسه، بریتانیا، هلند، پرتغال، و دیگران
نتایج:
پایان رقابت بر سر تاج‌وتخت اسپانیا
رشد قدرت بریتانیا در مستعمرات

2. صلح پاریس (Treaty of Paris) – 1763
پایان: جنگ هفت‌ساله (اولین جنگ جهانی واقعی)
کشورها: بریتانیا، فرانسه، اسپانیا، پرتغال
نتایج:
انتقال گسترده سرزمین‌ها در هند، کانادا، و غرب آفریقا
سلطه بریتانیا در مستعمرات تثبیت شد

3. صلح پاریس – 1783
پایان: جنگ استقلال آمریکا
کشورها: بریتانیا و ایالات متحده آمریکا
نتایج:
شناسایی رسمی استقلال آمریکا
خروج نیروهای بریتانیایی از مستعمرات آمریکایی

4. صلح وین (Congress of Vienna) – 1815
پایان: جنگ‌های ناپلئونی
کشورها: بریتانیا، روسیه، پروس، اتریش، فرانسه
نتایج:
بازتعریف مرزهای اروپا پس از شکست ناپلئون
برقراری تعادل قدرت برای جلوگیری از جنگ

5. پیمان پورتسموث (Treaty of Portsmouth) – 1905
پایان: جنگ روسیه و ژاپن
کشورها: روسیه و ژاپن (میانجی: آمریکا)
نتایج:
پیروزی تاریخی ژاپن (اولین قدرت آسیایی در برابر غرب)
صلحی که نشان‌دهنده ظهور قدرت ژاپن در آسیا بود.

6. صلح ورسای (Treaty of Versailles) – 1919
پایان: جنگ جهانی اول
کشورها: متفقین و آلمان
نتایج:
تحمیل خسارات سنگین و شرایط تحقیرآمیز به آلمان
بذر نارضایتی برای جنگ جهانی دوم کاشته شد
تأسیس جامعه ملل (League of Nations)

7. کنفرانس یالتا و پوتسدام – 1945
پایان: جنگ جهانی دوم
کشورها: متفقین (بریتانیا، آمریکا، شوروی)
نتایج:
تقسیم آلمان و اروپای شرقی
شکل‌گیری جنگ سرد
تأسیس سازمان ملل متحد

8. توافق (سازش)کمپ دیوید – 1978
پایان: جنگ‌های متعدد بین مصر و اسرائیل
کشورها: مصر و اسرائیل (میانجی: آمریکا)
نتایج:
اولین کشور عربی که اسرائیل را به رسمیت شناخت
بازگشت صحرای سینا به مصر

9. توافق (سازش)اسلو – 1993
هدف: صلح بین فلسطین و اسرائیل
کشورها: سازمان آزادی‌بخش فلسطین و اسرائیل
نتایج:
شناسایی متقابل
مقدمه‌ای برای خودگردانی فلسطینی‌ها (گرچه هنوز صلح کامل برقرار نشده و رژیم صهیونیستی اسرائیل هرگز پایبند به مفاد هیچ صلحی نبوده است)

10. پایان آپارتاید – توافقات 1990–1994 آفریقای جنوبی
پایان: دهه‌ها تبعیض نژادی (آپارتاید)
کشورها: دولت آفریقای جنوبی و کنگره ملی آفریقا (نلسون ماندلا)
نتایج:
برگزاری انتخابات آزاد
انتقال صلح‌آمیز قدرت به اکثریت سیاه‌پوست

11. پیمان بلفاست (Good Friday Agreement) – 1998
پایان: درگیری‌های ایرلند شمالی (The Troubles)
کشورها: بریتانیا، ایرلند، گروه‌های پروتستان و کاتولیک
نتایج:
پایان خشونت فرقه‌ای
تقسیم قدرت سیاسی میان گروه‌های متخاصم

12. توافق صلح فارک – 2016
پایان: جنگ داخلی ۵۰ ساله در کلمبیا
کشورها: دولت کلمبیا و گروه شورشی فارک
نتایج:
خلع سلاح فارک
ادغام تدریجی شورشیان در سیاست

13. توافق ابراهیم 
شروع : 2020
توافق عادی سازی روابط بین کشورهای اسلامی با صهیونیست ها
- در مقاله اختصاصی روند این توافق را به تفصیل تحلیل خواهیم کرد 
​​​​​​​
جمع‌بندی:
این صلح‌ها نشان می‌دهند که حتی خونین‌ترین جنگ‌ها هم روزی به میز مذاکره ختم می‌شوند. صلح اگرچه گاه شکننده و پیچیده است، اما تنها راه پایدار برای حفظ جان و آینده بشریت باقی می‌ماند.
​​​​​​​هر چند نمونه هایی از این صلح ها فقط در روی کاغذ بود ولی در میدان تاکنون هیچ صلح حقیقی مخصوصا از جانب اسرائیلی ها عملی نشد و پایبندی در آن دیده نشده است .
​​​​​​​