آشنایی با انواع «کات» در تدوین فیلم

تدوین ، هنر ناپیدای سینماست.

تماشاگری که محو تماشای یک فیلم است، به ندرت متوجه برشی می‌شود که او را از یک صحنه به صحنه‌ی بعدی می‌برد. اما پشت هر «کات»، دنیایی از معنا، ریتم و احساس نهفته است. در این مطلب، با انواع کات در تدوین آشنا می‌شویم؛ ابزارهایی که به کمک آن‌ها تدوین‌گر فیلم را نفس‌دار، روان و تأثیرگذار می‌کند.

۱. کات مستقیم Straight Cut
ساده‌ترین و رایج‌ترین نوع کات. یک تصویر تمام می‌شود و تصویر بعدی بلافاصله شروع می‌شود. این کات اغلب در گفتگوها و انتقال صحنه‌های منطقی به کار می‌رود و اگر خوب انجام شود، تماشاگر متوجه آن نمی‌شود.

۲. کات تطبیقی Match Cut
در این نوع کات، دو نما از لحاظ بصری، حرکتی یا مفهومی به هم مرتبط هستند. معروف‌ترین نمونه آن در فیلم ۲۰۰۱: ادیسه فضایی است؛ جایی که استخوان پرتاب‌شده در هوا، به فضاپیمایی در آینده کات می‌خورد.

۳. کات روی حرکت Cut on Action
تدوین‌گر یک حرکت را در میانه‌ی انجام آن از زاویه‌ای به زاویه‌ی دیگر کات می‌زند. این کات به روان شدن صحنه‌های اکشن کمک می‌کند و از پرش بصری جلوگیری می‌کند.

۴. کات جامپ Jump Cut
کاتی آگاهانه برای ایجاد گسست در زمان یا فضا. به جای پنهان کردن کات، آن را برجسته می‌کند. ژان-لو گدار از این نوع کات در از نفس افتاده استفاده کرد تا حس بی‌قراری و مدرنیته را القا کند.

۵. کات متقابل Cross Cut
حرکات هم‌زمان در مکان‌های مختلف را به هم وصل می‌کند. مثلاً در یک صحنه تعقیب و گریز، بین فرار فرد و نزدیک شدن پلیس به او به‌طور متناوب کات زده می‌شود.

۶. کات پوششی Cutaway
برای تنوع بصری یا پوشاندن یک پرش تدوینی استفاده می‌شود. معمولاً تصویری از محیط یا جزئیات (مثل واکنش تماشاگران در یک کنسرت) برای چند ثانیه نمایش داده می‌شود.

نتیجه‌گیری
کات‌ها، واحدهای سازنده زبان سینما هستند. آن‌ها فقط وسیله‌ای برای اتصال نماها نیستند، بلکه ابزاری‌اند برای ایجاد معنا، حس و روایت. شناخت انواع کات به تدوین‌گران کمک می‌کند فیلم‌هایی بسازند که نه‌تنها از نظر فنی بی‌نقص باشند، بلکه از لحاظ احساسی نیز تأثیرگذار.

تهیه و تنظیم : حسین جمالیان